Pyramid-building, earthquakes, even wars may serve to increase wealth, if the education of our statesmen on the principles of the classical economics stands in the way of anything better.

It is curious how common sense, wriggling for an escape from absurd conclusions, has been apt to reach a preference for wholly “wasteful” forms of loan expenditure rather than for partly wasteful forms, which, because they are not wholly wasteful, tend to be judged on strict “business” principles. For example, unemployment relief financed by loans is more readily accepted than the financing of improvements at a charge below the current rate of interest; whilst the form of digging holes in the ground known as gold-mining, which not only adds nothing whatever to the real wealth of the world but involves the disutility of labour, is the most acceptable of all solutions.

If the Treasury were to fill old bottles with banknotes, bury them at suitable depths in disused coalmines which are then filled up to the surface with town rubbish, and leave it to private enterprise on well-tried principles of laissez-faire to dig the notes up again (the right to do so being obtained, of course, by tendering for leases of the note-bearing territory), there need be no more unemployment and, with the help of the repercussions, the real income of the community, and its capital wealth also, would probably become a good deal greater than it actually is. It would, indeed, be more sensible to build houses and the like; but if there are political and practical difficulties in the way of this, the above would be better than nothing.

Economie draait om efficiëntie, om het zo goed mogelijk aanwenden van schaarse middelen. Eén van de manieren om dat te doen is door op grote schaal te werken en dat is wat Volkswagen wil doen door de productie samen te brengen in een soort superfabriek in Wolfsburg. Of dat nu de beste beslissing is (Volkswagen heeft in de jaren ’90 al wat strategische flaters gemaakt), is iets waar Volkswagen moet over beslissen. Het is in ieder geval een economische werking die je moet respecteren in een vrije markteconomie.

In theorie verhoogt die efficiëntie de welvaart van de hele beschouwde economie/wereld. Meestal zijn er winnaars en verliezers, maar de welvaart van de groep winnaars stijgt met meer dan dat de welvaart van de verliezers daalt. De verhoging van de welvaart door toenemende efficiëntie steunt op de veronderstelling dat de vrijgekomen middelen voor andere doelen kunnen aangewend worden. Dat betekent in dit geval dus dat de ontslagen werknemers ergens anders aan de slag gaan. In praktijk lukt dat niet meteen door verschillende rigiditeiten (de neiging om zich traag aan tepassen). Omdat er meer werknemers beschikbaar zijn, zouden de lonen naar beneden moeten gaan, maar dat gebeurt niet door allerlei redenen. Ook verplaatsen (bv. naar Oost-Europa) arbeiders zich heel zelden (toch in Europa) om een nieuwe job te vinden. Daar loopt het wat mis tussen theorie en praktijk.

Om toch aantrekkelijk te blijven kunnen landen/regio’s proberen om hun arbeiders aantrekkelijk te maken door concurrentiële voordelen te bieden: lage kosten, hoge productiviteit, kennis… Die hoge productiviteit was blijkbaar een belangrijke troef van Vorst, maar niet belangrijk genoeg. Dat is een beslissing van Volkswagen waar je je wederom bij moet neerleggen.

Waar een regering zich niet moet bij neerleggen, en daarmee kom ik aan mijn eigenlijke punt, is dat er winnaars en verliezers moeten zijn in deze zaak (zie hierboven bij de stijging van de welvaart). Door belastingen kan welvaart namelijk herverdeeld worden. Je neemt geld van wie het heeft en je geeft het aan wie het niet heeft. Maar net door de hoge belastingen in België verdwijnen er zoveel jobs voor laaggeschoolden naar lageloonlanden. Het risico bestaat dus dat er concurrentie ontstaat tussen landen om een zo laag mogelijke belastingsvoet te hanteren. Om dat te vermijden is het interessant om een Europese (of nog beter: een globale) belasting te heffen en op Europese schaal de welvaart te herverdelen. Daarbij rijst dan weer het probleem van verschillen in voorkeuren tussen staten (en dus mensen) over de te hanteren belastingsvoet en dan wordt het moeilijk om zo’n beleid democratisch te legitimeren.
Een belangrijk nadeel van hogere belastingen is dat het demotiverend werkt om efficiëntieverhogingen door te voeren en dus om de gehele welvaart te laten stijgen.

Dat was mijn bedenking bij dit alles, rest er nog een boodschap voor de Volkswagen-top:

Toch moet dat wat genuanceerd worden. Voor jobs waar werknemers gemakkelijk(er) inwisselbaar zijn, heeft de werkgever er wel degelijk baat bij om iemand na 2 jaar te ontslaan en iemand anders te nemen. Loonsverhogingen en andere stijgingen zorgen ervoor dat werknemers duurder worden. Daartegenover staan dan weer de grotere kans om ervaring op te doen en de motivatie om beter te werken, wat de productiviteit ten goede kan komen.

Toch vind ik het bizar dat er niet eens een reden moet opgegeven worden. Je kan de ontslagprocedure sterk vereenvoudigen, maar een reden geven kan geen kwaad.

Verder heeft de Franse kamer een wet goedgekeurd die online muziekwinkels zoals iTunes van Apple verplicht om hun muziek op eender welke MP3-speler af te spelen en ik dacht ook via eender welke software. Op het eerste zicht een goede zaak voor de consument en een klap voor Apple (toch serieus marktleider), maar als die laatste beslist om de Franse site op te doeken, is het nog maar de vraag of de consument er zo wel bij vaart.