• VW Vorst

    Gisteren heb ik met Ice T een aanzet tot discussie gehad over het drama bij VW Vorst. Ik zal hier even proberen een gefundeerd en genuanceerd economisch antwoord te geven, maar ik zal uiteraard wel wat over het hoofd zien. Een belangrijke boodschap staat nog onderaan.

    Economie draait om efficiëntie, om het zo goed mogelijk aanwenden van schaarse middelen. Eén van de manieren om dat te doen is door op grote schaal te werken en dat is wat Volkswagen wil doen door de productie samen te brengen in een soort superfabriek in Wolfsburg. Of dat nu de beste beslissing is (Volkswagen heeft in de jaren ’90 al wat strategische flaters gemaakt), is iets waar Volkswagen moet over beslissen. Het is in ieder geval een economische werking die je moet respecteren in een vrije markteconomie.

    In theorie verhoogt die efficiëntie de welvaart van de hele beschouwde economie/wereld. Meestal zijn er winnaars en verliezers, maar de welvaart van de groep winnaars stijgt met meer dan dat de welvaart van de verliezers daalt. De verhoging van de welvaart door toenemende efficiëntie steunt op de veronderstelling dat de vrijgekomen middelen voor andere doelen kunnen aangewend worden. Dat betekent in dit geval dus dat de ontslagen werknemers ergens anders aan de slag gaan. In praktijk lukt dat niet meteen door verschillende rigiditeiten (de neiging om zich traag aan tepassen). Omdat er meer werknemers beschikbaar zijn, zouden de lonen naar beneden moeten gaan, maar dat gebeurt niet door allerlei redenen. Ook verplaatsen (bv. naar Oost-Europa) arbeiders zich heel zelden (toch in Europa) om een nieuwe job te vinden. Daar loopt het wat mis tussen theorie en praktijk.

    Om toch aantrekkelijk te blijven kunnen landen/regio’s proberen om hun arbeiders aantrekkelijk te maken door concurrentiële voordelen te bieden: lage kosten, hoge productiviteit, kennis… Die hoge productiviteit was blijkbaar een belangrijke troef van Vorst, maar niet belangrijk genoeg. Dat is een beslissing van Volkswagen waar je je wederom bij moet neerleggen.

    Waar een regering zich niet moet bij neerleggen, en daarmee kom ik aan mijn eigenlijke punt, is dat er winnaars en verliezers moeten zijn in deze zaak (zie hierboven bij de stijging van de welvaart). Door belastingen kan welvaart namelijk herverdeeld worden. Je neemt geld van wie het heeft en je geeft het aan wie het niet heeft. Maar net door de hoge belastingen in België verdwijnen er zoveel jobs voor laaggeschoolden naar lageloonlanden. Het risico bestaat dus dat er concurrentie ontstaat tussen landen om een zo laag mogelijke belastingsvoet te hanteren. Om dat te vermijden is het interessant om een Europese (of nog beter: een globale) belasting te heffen en op Europese schaal de welvaart te herverdelen. Daarbij rijst dan weer het probleem van verschillen in voorkeuren tussen staten (en dus mensen) over de te hanteren belastingsvoet en dan wordt het moeilijk om zo’n beleid democratisch te legitimeren.
    Een belangrijk nadeel van hogere belastingen is dat het demotiverend werkt om efficiëntieverhogingen door te voeren en dus om de gehele welvaart te laten stijgen.

    Dat was mijn bedenking bij dit alles, rest er nog een boodschap voor de Volkswagen-top:

    Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

    10 reacties bij “VW Vorst”

    1. ShizzleB - 16:17 zegt November 26th, 2006 - #

      Op dat vlak had ik er nog niet eens over nagedacht. Zolang VW goed genoeg rendeert vind ik het ethisch onverantwoord om 3000+ man op straat te zetten. Kan er bij mij niet in.

    2. Ice T - 22:24 zegt December 1st, 2006 - #

      „Het is in ieder geval een economische werking die je moet respecteren in een vrije markteconomie.“ In het prachtig getimede artikel „Saneren hoort bij een gezonde economie“ uit De Standaard van 23/11 waarmee je het dacht ik ook eens was, heet dit: „Dat bedrijven soms mensen moeten ontslaan, maakt integraal deel uit van het systeem waar we voor gekozen hebben.“ Zo wordt de beslissing van VW verdedigd. Maar wat bedoel je met ‘moet respecteren’? Je kan zeggen dat wat Volkswagen doet in ons huidige systeem niet verboden is, dat klopt (blijkbaar).
      Het probleem is echter niet of dit soort toestanden deel uitmaken van ons systeem, maar of het systeem deugt. Jouw argument is dat er hier voor grotere efficientie gezorgd wordt, die dan op termijn voor grotere welvaart zorgt. In theorie. De praktijk is hier dat door een nieuwe cao de loonkosten in Wolfsburg fel gedaald zijn (met 20%). De spontane stijging van de efficientie dankzij de werking van de vrije markt, komt er hier dus vooral doordat de Duitse arbeiders bereid zijn meer te werken voor minder geld. Misschien kunnen wij daardoor straks allemaal iets goedkopere auto’s krijgen (hoewel Volkswagens al een tijdje geen auto’s voor het volk meer zijn, de ondergang van da Pimpmobile heeft het einde van dat tijdperk mooi symbolisch gemarkeerd), maar ik vermoed ergens toch dat de welvaart die hier gecreeerd wordt, hoofdzakelijk naar de aandeelhouders van VW gaat.
      Met redeneringen als moeten we ons daarbij neerleggen, zou ik dus ook iets voorzichtiger zijn. Zoals je zelf zegt, heeft Volkswagen in de jaren ‘90 al wat strategische flaters gemaakt. Als die flaters zulke gevolgen hebben voor 5000 arbeiders, is het toch niet zo evident dat de VW-directie zonder meer zulke beslissingen kan nemen. Een enorm bedrijf als VW heeft erg veel macht en kan daardoor ook, zoals nu, verschillende landen tegen elkaar uitspelen. Ik zie hier in de praktijk niet direct een grote groep winnaars.
      Mijn mening is dan ook dat de economische theorie zoals je hem daar beschrijft momenteel blijkbaar van weinig waarde is. Als je theorie op zoveel vlakken niet overeenstemt met de werkelijkheid, moet je op zoek naar een betere theorie. Ik weet niet of ik een zin als „Ook verplaatsen (bv. naar Oost-Europa) arbeiders zich heel zelden (toch in Europa) om een nieuwe job te vinden. Daar loopt het wat mis tussen theorie en praktijk,“ goed begrijp. Je kan toch niet ernstig verwachten dat bijvoorbeeld een VW-arbeider naar Polen emigreert om daar een baan te vinden? Mensen zijn geen machines die je ergens kan plaatsen, hebben andere dan puur materiele behoeftes, die minstens even belangrijk zijn.
      Ik ontken niet dat de vrije markt ons veel welvaart bezorgd heeft. Maar toch lijken bepaalde zaken te ontsporen, en daarvoor moeten we ook niet blind zijn. Het is niet omdat dit systeem tot nu toe veel opgeleverd heeft, dat we het zonder meer zo moeten behouden. Met overschot de domste zin in het opinieartikel uit De Standaard is wat dat betreft wel wat volgt op het citaat uit mijn inleiding: „Doen alsof dat niet zo is, geeft niet alleen blijk van hypocrisie, maar is ook gevaarlijk. Want het zaait twijfel over een systeem dat ons de afgelopen tien jaar 350.000 nieuwe banen heeft opgeleverd en voor een nooit geziene materiële welvaart heeft gezorgd.“ Vooral geen twijfel aan het systeem, niet kritisch denken, want je hebt geen idee hoe gevaarlijk dit is! Asociale types als jij brengen de materiële welvaart van de hele maatschappij in gevaar! Laat ons dus vooral een beetje kritisch blijven en niet vervallen in dogmatisch denken.

      Dat is mijn min of meer coherente mening. Laat maar iets horen…

    3. Big Buys - 22:50 zegt December 1st, 2006 - #

      Je hebt volledig gelijk dat je het systeem in vraag moet kunnen stellen en ik probeerde met mijn uiteenzetting vooral de werking van het kapitalistisch systeem wat te verduidelijken. Ik ontken zeker niet de problemen van het kapitalistisch systeem, al sta ik wel achter het systeem bij gebrek aan beter.
      Ik heb het vernoemde opinie-artikel niet gelezen, maar met de titel ben ik het alvast eens.
      Wat je andere punten van kritiek betreft, ben ik het met je eens:
      – De gecreëerde welvaart gaat inderdaad naar de aandeelhouders van VW en naar niemand anders. Ofwel in de vorm van extra winsten ofwel in het vermijden van het faillisement.
      – Ik verwacht uiteraard niet dat een arbeider uit Vorst in Tsjechië gaat werken als hij zijn baan kwijt is, maar de theorie verwacht dat wel voor een optimale allocatie.

      Ik ben toch vooral blij dat ik nooit zo’n beslissingen zal moeten nemen.

    4. Ice T - 23:03 zegt December 1st, 2006 - #

      Het vermijden van een faillissement was trouwens, zoals ShizzleB al opmerkte, ook niet echt aan de orde. Of check de cijfers op http://ir2.volkswagen-ir.de/Annual_Reports.192.2.html

      En niemand moet zo’n beslissingen nemen, natuurlijk. :-)

    5. Big Buys - 23:16 zegt December 1st, 2006 - #

      Ik suggereerde ook niet dat het vermijden van het faillisement de doelstelling was, het was louter voor een soort van volledigheid. En niemand moet inderdaad zo’n beslissingen nemen, maar dan kunnen we al evengoed zonder discussie het communisme terug invoeren.

    6. Ice T - 23:31 zegt December 1st, 2006 - #

      Dat laatste volg ik niet helemaal, ik bedoelde alleen maar dat een beslissing nog altijd een keuze is.

    7. Big Buys - 17:44 zegt December 3rd, 2006 - #

      Ja, dat weet ik wel 😉

    8. Ice T - 23:16 zegt December 3rd, 2006 - #

      Niet dat er iets op tegen is zonder discussie het communisme terug (?) in te voeren, natuurlijk :p

    9. Notorious W.I.M. - 09:38 zegt December 4th, 2006 - #

      Ik heb nog een CCCP-trui liggen, laat maar komen, die sikkelhamertjes!

      Nu, ik ben geen kenner van economie, zowel Vrije Markt~ als andere, maar ik kan grotendeels wel begrijpen wat in Vorst is moeten gebeuren. Je hebt als buitenstaander natuurlijk nooit de (interne) details die de directie van Volkswagen wél hebben, noch één of andere duistere agenda, maar je kan toch stellen dat het maximaliseren van de winst niet alleen hén maar ook het bedrijf (en dus “de economie” (sic)) ten goede komt.
      Dat artikel van de Standaard is inderdaad nogal weinig genuanceerd om het licht uit te drukken, maar tegen dit soort “massaverlegging van werk” valt niks in te brengen. Het sociaal kapitalisme (of hoe noemen sossen dit) is misschien een goed geöliede machine die al decennia welvaart verschaft (zo ook de Standaard zegt), maar het is ironisch genoeg nogal vastgeroest en nodigt weinig uit tot flexibiliteit, en dan vooral om sociale drama’s zoals in Vorst te vermijden. Wat kan je daaraan doen? In sé niks hé, proberen te begrijpen en de schade inperken. En na de negatieve berichtgeving omtrent de ontslagen lijken er nu toch wat positieve impulsen te komen (dat de Golf nog een (half) jaartje extra geproduceerd mag worden, de exclusieve productie van de nieuwe Audi A1). Ik vraag mij af hoe het komt dat ze die dingen niet metéén hadden kunnen beslissen of mededelen, dan was de reactie niet van zo’n kaliber geweest.
      Maar soit, dan kunnen we nu de flexibiliteit van de 4000 toekomstige ex-Volkswageners testen door te zien waar ze terechtkomen. Naar’t schijnt is er veel vraag naar, hopen we met hen.

    10. Ice T - 21:41 zegt December 7th, 2006 - #

      Hey, ik ben extreem flexibel en sta ook al meer dan een jaar op straat!

    Maak een gepaste opmerking